Ayın səthində adi bir kraterə bənzəyən, lakin alimlərin diqqətini ciddi şəkildə cəlb edən nəhəng bir çökəklik var.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!Söhbət Marius Hills bölgəsində yerləşən və təxminən əlli-altmış metr enində olan Marius Hills Hole adlı çuxurdan gedir.İlk baxışda bu struktur sadəcə Ayın səthindəki dərin bir dəlik kimi görünür.
Lakin alimləri maraqlandıran əsas sual onun içində nə olduğu deyil, altında nələrin gizlənə biləcəyidir.Yaponiyanın SELENE, yəni Kaguya kosmik aparatı iki min doqquzuncu ildə bu ərazini müşahidə edib.
Gümüş Xəbər xəbər verir ki, Tədqiqatçılar çuxurun milyardlarla il əvvəl Ayda baş vermiş vulkanik proseslərin izi ola biləcəyini düşünürlər.
Daha dəqiq desək, bu dəlik qədim lava axınının zamanla soyuması nəticəsində yaranmış yeraltı tunelin çökmüş və ya açılmış hissəsi ola bilər.Burada vacib məqam odur ki, lava tüneli adi mağaradan fərqlənir.
Keçmişdə Ayın daxilində hərəkət edən lava səthdə soyuyaraq bərk təbəqə yarada bilərdi. Lava axını davam etdikcə onun altında və ya daxilində uzun boş kanallar formalaşa bilərdi. Lava tamamilə çəkildikdən sonra isə geridə kilometrlərlə uzana biləcək təbii tunellər qala bilərdi.Kaguya missiyasının radar müşahidələri də Ay səthinin altında boşluqların mövcud ola biləcəyinə dair maraqlı göstəricilər ortaya qoyub.
Lakin alimlər hələ həmin yeraltı strukturların tam ölçüsünü və formasını dəqiq bilmirlər.Bu kəşfin gələcək üçün əhəmiyyəti isə olduqca böyükdür.Çünki Ayda insan məskəni yaratmaq istəyən alimlərin qarşısında ciddi problemlər dayanır.
Ayda atmosfer demək olar ki, yoxdur. Buna görə astronavtları Günəşdən gələn təhlükəli hissəciklərdən və kosmik radiasiyadan qorumaq çətin olacaq.
Üstəlik, Ayın səthində temperatur fərqi də son dərəcə böyükdür.Belə vəziyyətdə hazırkı texnologiya ilə nəhəng qoruyucu konstruksiyalar qurmaq həm mürəkkəb, həm də çox bahalı ola bilər.Amma təbiətin milyardlarla il ərzində özü yaratdığı qalın qaya divarları bu problemi qismən həll edə bilər.Təsəvvür edin: gələcəkdə astronavtlar Ayın səthində nəhəng binalar tikmək əvəzinə, əvvəlcədən müəyyən edilmiş lava tünelinin girişindən içəri daxil olurlar.
Yaşayış modulları, laboratoriyalar, enerji sistemləri və hətta su ehtiyatları bu yeraltı mühitdə yerləşdirilir.Belə bir baza Ayın səthindəki ekstremal temperatur dəyişikliklərindən və mikrometeoritlərdən əlavə qorunma təmin edə bilər.
Qaya təbəqəsi kosmik radiasiyanın təsirini də əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.Üstəlik, belə tunellər gələcəkdə yalnız yaşayış məntəqəsi kimi deyil, elmi tədqiqat mərkəzləri və uzunmüddətli Ay missiyaları üçün sığınacaq kimi də istifadə oluna bilər.Amma burada böyük bir problem var.Alimlər hələ bu yeraltı strukturların həqiqətən nə qədər böyük olduğunu, divarlarının nə dərəcədə möhkəm qaldığını və insan fəaliyyəti üçün təhlükəsiz olub-olmadığını bilmirlər.
Buna görə gələcəkdə Ayın səthinə göndəriləcək robotlar və radar sistemləri bu strukturların daha ətraflı xəritəsini çıxarmalıdır.Əgər belə tunellərin böyük və sabit olduğu təsdiqlənərsə, bu, Ayda yaşayış qurmaq strategiyasını tamamilə dəyişə bilər.Yəni gələcəyin astronavtları Ayda yalnız səthin üzərində deyil, Ayın altında da yaşaya bilərlər.Bu gün Marius Hills-dəki sirli çuxur sadəcə geoloji maraq doğuran bir obyekt kimi görünür.
Amma sabah o, insanların başqa bir göy cisminin üzərində quracağı ilk yeraltı yaşayış məntəqələrinin necə görünəcəyinə dair mühüm ipucu verə bilər.Ayın altında həqiqətən nəhəng təbii tunellər varsa, bəlkə də gələcəyin Ay şəhərləri artıq milyardlarla il əvvəl təbiət tərəfindən hazırlanıb.
About the Author
